در دنیای قهوههای اسپشیالتی، هیچ وریتهای به اندازهی گیشا (Geisha) شهرت و احترام ندارد. این نژاد بهدلیل عطر خیلی خفن، اسیدیتهی درخشان و نتهای گلعطری و میوهای، جایگاه خاصی بین قهوهدوستان و داوران مسابقات داره.
خاستگاه اصلی: منطقهی گیشا (Gesha) در جنوب غربی اتیوپی، نزدیک مرز سودان.
در دههی ۱۹۳۰ میلادی، محققان بریتانیایی در حال جمعآوری نمونههای گیاه قهوه از اتیوپی بودند و یکی از آنها را از منطقهی گیشا برداشتند.
این نمونه به ایستگاههای تحقیقاتی در تانزانیا و سپس به کاستاریکا و در نهایت پاناما منتقل شد.
در پاناما بود که این وریته، دههها بعد، تبدیل به یک افسانه شد.
در مزرعهی معروف Hacienda La Esmeralda، کشاورزان متوجه شدند که یکی از گونههای قدیمی، با طعم و عطری کاملاً متفاوت رشد کرده است — همان Geisha.
برگها بلند و باریکتر از سایر وریتهها هستند.
درخت رشد عمودی و بلندی دارد.
نسبت به زنگ قهوه (Coffee Leaf Rust) حساس است و عملکرد مزرعهای نسبتاً پایینی دارد.
دانهها باریک و کشیدهاند (تفاوت ظاهری با تیپیکا یا بوربن مشهود است).
بهدلیل حساسیت و بازده پایین، کشت آن فقط در مناطق خاص و با دقت بالا انجام میشود.
قهوهی گیشا در ارزیابیها معمولاً بیش از ۹۰ امتیاز از ۱۰۰ میگیرد.
طعمی آن به شدت وابسته به ترور (خاک، ارتفاع و فرآوری) است، اما ویژگیهای اصلیاش اینها هستند:
| دسته طعمی | توصیف |
|---|---|
| عطری و گلعطری | یاس، شکوفه پرتقال، گل اقاقیا |
| میوهای | هلو سفید، زردآلو، ترنج، انبه |
| اسیدیته | درخشان و زنده (مثل مرکبات یا میوههای استوایی) |
| بادی | ابریشمی و سبک |
| پسمزه | طولانی، شیرین، گاهی با تهمزهی عسل یا چای سفید |
امروزه گیشا در چند کشور باکیفیت بالا کشت میشود:
پاناما (ویژهترین و گرانترینها؛ Hacienda La Esmeralda, Hartmann, Janson)
اتیوپی (منطقهی گیشا و مناطق اطراف گوجی و بنسا)
کلمبیا
کاستاریکا
پرو و رواندا (در مقیاس محدود)
گیشا گرانترین قهوهی جهان محسوب میشود.
در حراجی Best of Panama سال ۲۰۲۲، قهوهی Geisha از مزرعهی Lamastus با قیمت ۶۰۴ دلار به ازای هر پوند سبز فروخته شد — رکوردی جهانی.
علت این قیمت بالا:
کمیابی و بازده کم
فرآوری دقیق (عموماً natural یا anaerobic)
امتیاز بسیار بالا در کاپینگ
جذابیت برند پاناما و مسابقات جهانی باریستا
گیشا معمولاً با روشهای زیر فرآوری میشود:
Natural / Anaerobic Natural برای تقویت نتهای میوهای و شرابی
Washed برای تأکید بر اسیدیته و شفافیت گلعطری
در برشتهکاری (roasting):
بهترین نتیجه در روست سبک تا متوسط روشن (Light to Light-Medium) بهدست میآید.
روسترها معمولاً دمای شارژ پایینتر و توسعه کوتاهتری برای حفظ عطرهای فرّار انتخاب میکنند.
قهوه گیشا مثل یک قطعهی موسیقی کلاسیک ظریف است —
در فنجان، نتها بهصورت لایهلایه باز میشوند و تجربهی آن برای هر بار دمکردن کمی متفاوت است.
برای درک کامل شخصیتش، توصیه میشود با V60، Kalita یا Chemex دم شود تا شفافیت عطر و طعم حفظ شود.
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| خاستگاه | اتیوپی (منطقه گیشا) |
| شهرت جهانی | پاناما، Hacienda La Esmeralda |
| پروفایل طعمی | گلعطری، میوهای، درخشان |
| اسیدیته | بالا و مرکباتی |
| بادی | ابریشمی و لطیف |
| مناسب برای | دمآوریهای روشن (V60، Chemex، Syphon) |
| وضعیت بازار | کمیاب، لوکس، بسیار گران |
